Tử cung (hay dạ con) là một cơ quan quan trọng nhất trong hệ thống sinh sản của phụ nữ. Việc hiểu rõ về giải phẫu tử cung không chỉ giúp chị em kiến thức hóa sức khỏe bản thân mà còn giúp nhận diện sớm các dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm.

1. Vị trí của tử cung trong cơ thể

Tử cung là một cơ quan tạng rỗng, hình quả lê lộn ngược, nằm sâu trong vùng chậu (tiểu khung).

• Phía trước: Tiếp giáp với bàng quang.
• Phía sau: Tiếp giáp với trực tràng.
• Phía trên: Nối với hai ống dẫn trứng.
• Phía dưới: Thông với âm đạo qua cổ tử cung.

Vị trí của tử cung có thể thay đổi tùy thuộc vào độ đầy của bàng quang hoặc tình trạng mang thai. Thông thường, tử cung ở tư thế gập trước.

2. Giải phẫu cấu tạo bên ngoài của tử cung

Về mặt giải phẫu học, tử cung được chia thành 4 phần chính từ trên xuống dưới:

Đáy tử cung (Fundus)

Là phần rộng nhất, nằm phía trên điểm nối của hai vòi trứng. Bác sĩ thường đo chiều cao đáy tử cung để theo dõi sự phát triển của thai nhi.

Thân tử cung (Body)

Đây là phần chính và lớn nhất của tử cung, nơi hợp tử bám vào để làm tổ và phát triển thành thai nhi. Thân tử cung có khả năng giãn nở cực lớn trong suốt thai kỳ.

Eo tử cung (Isthmus)

Là đoạn hẹp nhất nằm giữa thân và cổ tử cung. Trong quá trình chuyển dạ, eo tử cung sẽ giãn dài ra để tạo thành đoạn dưới tử cung.

Cổ tử cung (Cervix)

Phần thấp nhất của tử cung, thông với âm đạo. Cổ tử cung đóng vai trò bảo vệ, ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập vào bên trong và mở rộng khi đến kỳ sinh nở.

3. Cấu tạo các lớp thành tử cung

Khi đi sâu vào giải phẫu tử cung qua các lớp cắt ngang, cơ quan này gồm 3 lớp mô chính:

1. Lớp thanh mạc (Perimetrium): Lớp màng mỏng ngoài cùng bao bọc toàn bộ tử cung, giúp bảo vệ và giảm ma sát với các cơ quan lân cận.
2. Lớp cơ (Myometrium): Lớp dày nhất, cấu tạo từ các sợi cơ trơn đan xen phức tạp. Đây là lớp có sức co bóp mạnh mẽ để đẩy máu kinh ra ngoài hoặc đẩy thai nhi ra trong khi sinh.
3. Lớp nội mạc (Endometrium): Lớp niêm mạc lót bên trong cùng. Lớp này biến đổi theo chu kỳ nội tiết tố: dày lên để chuẩn bị cho trứng làm tổ và bong ra tạo thành kinh nguyệt nếu không có sự thụ tinh.

4. Chức năng chính của tử cung

Tử cung đảm nhận 3 vai trò sinh học cốt lõi:

• Tạo ra kinh nguyệt: Khi trứng không được thụ tinh, lớp nội mạc tử cung sẽ bong ra.
• Nơi nuôi dưỡng thai nhi: Cung cấp môi trường an toàn và dưỡng chất cho sự phát triển của em bé.
• Hỗ trợ quá trình sinh nở: Các cơn co thắt tử cung giúp đẩy thai nhi ra ngoài theo đường tự nhiên.

5. Các bệnh lý thường gặp liên quan đến tử cung

Hiểu về giải phẫu giúp chúng ta dễ dàng hình dung các bệnh lý sau:

• U xơ tử cung: Các khối u lành tính phát triển từ lớp cơ tử cung.
• Lạc nội mạc tử cung: Lớp niêm mạc phát triển bên ngoài tử cung (buồng trứng, ống dẫn trứng).
• Viêm cổ tử cung: Tình trạng viêm nhiễm tại phần thấp nhất của tử cung do vi khuẩn hoặc nấm.
• Sa tử cung: Tình trạng tử cung tụt xuống âm đạo do hệ thống dây chằng nâng đỡ bị suy yếu.

Lời khuyên từ chuyên gia: Các vấn đề về tử cung thường không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nếu bạn gặp các triệu chứng như đau bụng dưới âm ỉ, kinh nguyệt không đều hoặc khí hư có màu lạ, hãy thực hiện thăm khám phụ khoa định kỳ.

Câu hỏi thường gặp về giải phẫu tử cung

1. Kích thước tử cung bình thường là bao nhiêu?

Ở một phụ nữ trưởng thành chưa từng sinh nở, tử cung có kích thước trung bình khoảng 6 – 8cm chiều dài, 4 – 5cm chiều rộng và dày khoảng 2 – 3cm. Tuy nhiên, trong thai kỳ, tử cung có khả năng co giãn kỳ diệu, có thể tăng kích thước gấp hàng chục lần để chứa đựng thai nhi và nước ối.

2. Tử cung ngả trước hay ngả sau thì tốt hơn?

Đa số phụ nữ có tử cung ở tư thế ngả trước (thân tử cung nghiêng về phía bụng). Một số khác có tử cung ngả sau (nghiêng về phía trực tràng).

• Thực tế, đây thường chỉ là một biến thể về mặt giải phẫu và không ảnh hưởng đến khả năng mang thai hay sức khỏe tình dục.
• Tuy nhiên, nếu tử cung ngả sau kèm theo các cơn đau vùng chậu dữ dội, bạn nên đi khám vì đó có thể là dấu hiệu của lạc nội mạc tử cung hoặc u xơ.

3. Cắt tử cung rồi có còn kinh nguyệt không?

Câu trả lời là KHÔNG. Chu kỳ kinh nguyệt xảy ra do sự bong tróc lớp nội mạc bên trong tử cung. Khi tử cung bị cắt bỏ (do bệnh lý u xơ, ung thư…), lớp niêm mạc này không còn nữa nên hiện tượng kinh nguyệt sẽ mất đi hoàn toàn.

 Mọi thắc mắc hay cần tư vấn khám chữa bệnh, đặt lịch, người dân có thể liên hệ đến Phòng Khám Đa khoa Gia Phước theo số điện thoại 0966.332.352.

 Địa chỉ phòng khám đa khoa Gia Phước: 57 Hùng Vương, P. Ninh Kiều, TP. Cần Thơ.