Hình ảnh bệnh ghẻ ngứa đặc trưng bởi các mụn nước nhỏ li ti nằm rải rác ở vùng da mỏng, các đường hầm ghẻ màu xám ngoằn ngoèo dài vài milimet và các vết sẩn đỏ, vết cào gãi do phản ứng dị ứng với ký sinh trùng cái ghẻ (Sarcoptes scabiei var. hominis). Dưới góc độ da liễu học lâm sàng, bệnh lây truyền rất nhanh qua tiếp xúc da kề da trực tiếp hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân; triệu chứng ngứa ngáy dữ dội nhất về đêm khi cái ghẻ đào hang đẻ trứng trong lớp sừng thượng bì, nếu không được nhận diện đúng qua tổn thương thực thể để can thiệp kịp thời, bệnh rất dễ dẫn đến biến chứng ghẻ nhiễm khuẩn, chốc hóa và viêm cầu thận cấp.

Bệnh Ghẻ Ngứa Là Gì Dưới Góc Nhìn Y Học?

Bệnh ghẻ ngứa (tên khoa học: Scabies) là bệnh da liễu truyền nhiễm do ký sinh trùng chân khớp có kích thước hiển vi – con cái ghẻ (Sarcoptes scabiei) gây ra:

• Tập tính ký sinh: Con cái ghẻ có kích thước chỉ khoảng 0.3 – 0.5 mm, mắt thường rất khó nhìn thấy. Sau khi thụ tinh trên bề mặt da, cái ghẻ xâm nhập vào lớp thượng bì, dùng kìm miệng và chân trước để đào những đường hầm trong lớp sừng với tốc độ 1 đến 5 mm mỗi ngày.
• Cơ chế gây ngứa dữ dội: Trong quá trình di chuyển dưới da, cái ghẻ liên tục đẻ trứng (từ 2 đến 3 trứng mỗi ngày) và bài tiết chất thải, nước bọt. Hệ thống miễn dịch của cơ thể phản ứng quá mẫn với các dị nguyên này tạo nên cơn ngứa ngáy dữ dội.
• Đặc tính ngứa về ban đêm: Ban ngày cái ghẻ nằm yên trong đường hầm, đến ban đêm khi nhiệt độ giường chiếu ấm áp, chúng mới tích cực bò ra đào bới để đẻ trứng, kích hoạt các đầu dây thần kinh cảm giác khiến người bệnh ngứa ngáy cồn cào, mất ngủ triền miên.

Hình Ảnh Bệnh Ghẻ Ngứa Qua Các Tổn Thương Điển Hình

Tổn thương da do ghẻ ngứa gây ra thường mang tính chất rất đặc thù, kết hợp giữa tổn thương nguyên phát do cái ghẻ tạo nên và tổn thương thứ phát do người bệnh cào gãi:

1. Hình Ảnh Đường Hầm Ghẻ (Luống Ghẻ)

Đây là dấu hiệu bệnh học đặc hiệu nhất để khẳng định chẩn đoán ghẻ ngứa:

• Đường hầm biểu hiện dưới dạng các đường chỉ mảnh màu xám trắng hoặc màu nâu nhạt ngoằn ngoèo, dài từ 2 đến 15 mm, hơi gồ nhẹ trên bề mặt lớp sừng.
• Ở đầu đường hầm thường xuất hiện một mụn nước nhỏ bằng hạt tấm, bên trong chứa dịch trong. Đây chính là nơi con cái ghẻ đang ẩn nấp đẻ trứng.

2. Hình Ảnh Mụn Nước Li Ti Rải Rác

• Mụn nước do ghẻ ngứa thường có kích thước rất nhỏ (1–2 mm), mọc riêng rẽ, đơn độc ở các nếp gấp da, không mọc thành từng chùm như mụn rộp herpes.
• Dịch bên trong mụn nước trong suốt; khi bị bội nhiễm vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu, mụn nước sẽ hóa đục thành mụn mủ, xung quanh có quầng viêm đỏ.

3. Hình Ảnh Sẩn Ngứa Và Vết Cào Xước Rỉ Máu

• Phản ứng dị ứng toàn thân tạo ra các nốt sẩn đỏ nhỏ, chắc, hơi cộm dưới da rải rác khắp thân mình.
• Do ngứa không chịu nổi, động tác cào gãi tạo ra các vết xước dài rách da, bề mặt đóng vảy tiết màu nâu đen hoặc rỉ dịch huyết thanh.

4. Hình Ảnh Sẩn Cục Ghẻ (Ghẻ U Nang)

• Xuất hiện chủ yếu ở các vùng mô lỏng lẻo như bìu tinh hoàn, thân dương vật ở nam giới hoặc nếp gấp bẹn, nách.
• Tổn thương là các nốt u cục màu đỏ thẫm hoặc nâu tím, kích thước từ 5 đến 10 mm, mật độ chắc, cộm rõ rệt và tồn tại dai dẳng nhiều tháng dù ký sinh trùng ghẻ đã được tiêu diệt.

Vị Trí Thường Gặp Hình Ảnh Bệnh Ghẻ Ngứa

Cái ghẻ có xu hướng lựa chọn những vùng da mỏng, có nếp gấp tự nhiên, ít lông và ấm áp để đào hang:

• Kẽ các ngón tay và nếp gấp cổ tay: Vị trí xuất hiện tổn thương đầu tiên và phổ biến nhất (chiếm trên 85% các ca mắc ghẻ).
• Lòng bàn tay, nếp gấp khuỷu tay và hõm nách: Xuất hiện nhiều mụn nước và rãnh ghẻ nhỏ.
• Quanh rốn, thắt lưng và nếp gấp mông: Nơi cạp quần cọ xát tạo môi trường ấm ẩm thuận lợi cho cái ghẻ phát triển.
• Cơ quan sinh dục nam giới: Xuất hiện các nốt săng ghẻ, sẩn cục màu đỏ tím đặc trưng ở thân dương vật, rãnh quy đầu và bìu.
• Quầng vú ở nữ giới và nếp dưới vú: Thường nổi mụn nước li ti kèm ngứa rát khó chịu.
• Lưu ý đặc biệt ở trẻ sơ sinh: Khác với người lớn, ở trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, hình ảnh ghẻ ngứa có thể lan ra toàn thân, bao gồm cả lòng bàn chân, lòng bàn tay, da đầu và mặt.

Bệnh Ghẻ Ngứa Có Nguy Hiểm Không? Các Biến Chứng Cần Lưu Ý

Mặc dù ghẻ ngứa không trực tiếp đe dọa tính mạng ngay tức thì, nhưng nếu chẩn đoán sai và để bệnh kéo dài sẽ dẫn đến các biến chứng phức tạp:

• Nhiễm Trùng Thứ Phát (Ghẻ Chốc Hóa): Vết thương hở do cào gãi tạo cửa ngõ cho vi khuẩn tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) và liên cầu khuẩn (Streptococcus pyogenes) xâm nhập, biến mụn nước thành mụn mủ, đóng vảy tiết dày màu vàng mật ong.
• Viêm Cầu Thận Cấp Sau Nhiễm Liên Cầu: Đây là biến chứng nội khoa nguy hiểm nhất. Độc tố từ vi khuẩn liên cầu xâm nhập qua các ổ ghẻ loét vào máu, gây viêm cầu thận cấp với biểu hiện phù nề mặt, tiểu ra máu, tăng huyết áp (thường gặp ở trẻ em).
• Ghẻ Na Uy (Ghẻ Vảy Cực Nặng): Thường xảy ra ở người suy giảm miễn dịch (nhiễm HIV, dùng corticoid kéo dài, người già suy kiệt). Hàng triệu con cái ghẻ làm tổ tạo thành các mảng vảy sừng dày cộm như vỏ cây khắp người, khả năng lây lan cực kỳ dữ dội.
• Tổn Thương Tâm Lý Và Giấc Ngủ: Cơn ngứa hành hạ thâu đêm suốt sáng khiến người bệnh mất ngủ mạn tính, suy nhược thần kinh, mệt mỏi và tự ti trong giao tiếp hàng ngày.

Hướng Dẫn Điều Trị Và Phòng Ngừa Ghẻ Ngứa Tái Phát

Nguyên tắc vàng trong điều trị bệnh ghẻ là chữa đồng thời cho cả người bệnh và tất cả các thành viên cùng sống chung trong gia đình:

• Sử Dụng Thuốc Đặc Trị Chuẩn Y Khoa: Bác sĩ thường chỉ định các loại thuốc bôi diệt ký sinh trùng như Permethrin 5%, dung dịch DEP (Diethylphthalate), Benzyl Benzoate 25% hoặc thuốc uống Ivermectin cho các ca kháng thuốc/ghẻ Na Uy. Cần bôi thuốc phủ kín toàn bộ bề mặt da từ cổ xuống đến ngón chân sau khi tắm sạch.
• Giặt Giũ Và Tiệt Trùng Đồ Dùng Cá Nhân: Tất cả quần áo, khăn tắm, chăn ga gối đệm phải được giặt bằng nước nóng trên 60°C và sấy khô hoặc là ủi nóng hai mặt để diệt sạch cái ghẻ và trứng. Đồ dùng không giặt được nên bọc kín trong túi nilon kín khí từ 5 đến 7 ngày để ký sinh trùng tự chết vì đói.
• Cắt Ngắn Móng Tay Và Giữ Vệ Sinh Cá Nhân: Vệ sinh tay sạch sẽ, cắt ngắn móng tay để hạn chế tối đa việc cào xước gây nhiễm trùng da.
• Không Dùng Chung Vật Dụng: Tránh nằm chung giường, mặc chung quần áo hoặc tiếp xúc da kề da trực tiếp với người đang có biểu hiện ghẻ ngứa.

Thông Tin Liên Hệ Khám Chữa Bệnh:

 Mọi thắc mắc hay cần tư vấn khám chữa bệnh, đặt lịch, người dân có thể liên hệ đến Phòng Khám Đa khoa Gia Phước theo số điện thoại 0966.332.352.

 Địa chỉ phòng khám đa khoa Gia Phước: 57 Hùng Vương, P. Ninh Kiều, TP. Cần Thơ.

Nguồn Tham Khảo Uy Tín: Scabies – Symptoms and causes – Mayo Clinic