Buồng trứng không chỉ là nơi lưu trữ trứng mà còn là “nhà máy” sản xuất nội tiết tố quyết định đặc điểm giới tính và khả năng làm mẹ của phụ nữ. Hiểu rõ về giải phẫu buồng trứng giúp chị em chăm sóc sức khỏe sinh sản tốt hơn và phát hiện sớm các bất thường.

1. Vị trí và hình dạng của buồng trứng

Buồng trứng là một cơ quan đôi (gồm hai bên trái và phải), nằm trên thành chậu hông bé, áp sát vào vòi trứng.

• Hình dạng: Có hình hạt hạnh nhân dẹt.
• Kích thước: Ở phụ nữ độ tuổi sinh đẻ, buồng trứng có kích thước khoảng 3cm chiều dài, 1,5cm chiều rộng và 1cm chiều dày.
• Màu sắc: Trước tuổi dậy thì, buồng trứng có bề mặt nhẵn và màu hồng nhạt. Sau tuổi dậy thì, bề mặt trở nên sần sùi do các vết sẹo sau mỗi lần rụng trứng.

2. Hệ thống dây chằng nâng đỡ

Để giữ buồng trứng ở đúng vị trí trong hố buồng trứng, cơ thể có hệ thống dây chằng phức tạp:

• Dây chằng treo buồng trứng: Chứa các mạch máu và thần kinh đi từ thành chậu đến buồng trứng.
• Dây chằng riêng buồng trứng: Nối cực tử cung của buồng trứng với góc tử cung.
• Mạc treo buồng trứng: Một nếp gấp của phúc mạc giúp cố định buồng trứng vào dây chằng rộng.

3. Cấu tạo chi tiết (Giải phẫu vi thể)

Khi phân tích sâu về giải phẫu buồng trứng, cơ quan này được bao phủ bởi lớp biểu mạc mầm và chia thành 2 phần chính:

4. Chức năng chính của buồng trứng

Dưới góc độ sinh học, buồng trứng đảm nhận hai chức năng cực kỳ quan trọng:

Chức năng ngoại tiết (Sản sinh trứng)

Mỗi tháng, dưới sự tác động của các hormone từ tuyến yên, một nang trứng sẽ phát triển vượt trội, chín và rụng (hiện tượng rụng trứng). Nếu gặp tinh trùng, trứng sẽ thụ tinh để tạo thành phôi thai.

Chức năng nội tiết (Sản xuất hormone)

Buồng trứng tiết ra hai loại hormone chính:

• Estrogen: Giúp phát triển các đặc điểm giới tính nữ (ngực, mông, giọng nói) và làm dày niêm mạc tử cung.
• Progesterone: Chuẩn bị niêm mạc tử cung để đón trứng đã thụ tinh và duy trì thai kỳ bền vững.

5. Các bệnh lý thường gặp liên quan đến buồng trứng

Bất kỳ sự thay đổi nào trong cấu trúc giải phẫu buồng trứng cũng có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe:

• Buồng trứng đa nang (PCOS): Rối loạn nội tiết khiến nhiều nang nhỏ phát triển nhưng không chín và rụng được.
• U nang buồng trứng: Các túi chứa dịch phát triển trên hoặc trong buồng trứng.
• Suy buồng trứng sớm: Tình trạng buồng trứng ngừng hoạt động trước tuổi 40.
• Ung thư buồng trứng: Sự phát triển ác tính của các tế bào tại buồng trứng, cần được phát hiện sớm để điều trị.

Câu hỏi thường gặp về giải phẫu buồng trứng?

1. Phụ nữ có bao nhiêu nang trứng khi sinh ra?

Khác với nam giới sản sinh tinh trùng hàng ngày, phụ nữ sinh ra với một lượng nang trứng nhất định (khoảng 1 – 2 triệu nang). Số lượng này sẽ giảm dần theo thời gian và không được tạo thêm.

2. Cắt một bên buồng trứng có mang thai được không?

Hoàn toàn có thể. Nếu bên buồng trứng còn lại vẫn khỏe mạnh và giải phẫu vòi trứng bình thường, chị em vẫn có chu kỳ kinh nguyệt và khả năng mang thai tự nhiên.

3. Tại sao bề mặt buồng trứng lại sần sùi?

Đây là hiện tượng sinh lý bình thường. Mỗi lần trứng rụng sẽ để lại một vết sẹo nhỏ trên bề mặt. Do đó, phụ nữ càng lớn tuổi, bề mặt buồng trứng càng có nhiều vết sẹo li ti.

>>Xem Thêm: Giải Phẫu Tử Cung: Cấu Tạo, Vị Trí Và Chức Năng

 Mọi thắc mắc hay cần tư vấn khám chữa bệnh, đặt lịch, người dân có thể liên hệ đến Phòng Khám Đa khoa Gia Phước theo số điện thoại 0966.332.352.

 Địa chỉ phòng khám đa khoa Gia Phước: 57 Hùng Vương, P. Ninh Kiều, TP. Cần Thơ.