Thượng mã phong (dân gian còn gọi là phạm phòng, trúng phong khi quan hệ) là tình trạng đột quỵ, trụy tim mạch hoặc ngất xỉu đột ngột xảy ra trong hoặc ngay sau khi giao hợp, thường xuất hiện vào thời điểm chuẩn bị hoặc vừa mới xuất tinh. Dưới góc độ y học hiện đại, đây là một dạng tai biến tim mạch hoặc tai biến mạch máu não cấp tính do hệ tuần hoàn quá tải khi hệ thần kinh giao cảm bị kích thích tột độ; nếu không được người bạn tình bình tĩnh sơ cứu đúng kỹ thuật ngay tại chỗ, nạn nhân có thể tử vong do ngừng tuần hoàn, suy hô hấp chỉ trong vài phút.

Thượng Mã Phong Là Gì? (Góc Nhìn Y Học)

Trong y học cổ truyền, thượng mã phong được xếp vào chứng “thoát dương” hay “thoát chứng”, tức là tình trạng nguyên khí bị thoát ra ngoài đột ngột do phòng dục quá độ khi cơ thể đang suy kiệt.

Dưới lăng kính y học hiện đại, thượng mã phong không phải là một bệnh lý thần bí mà thực chất là hội chứng đột quỵ hoặc ngừng tuần hoàn liên quan đến hoạt động tình dục:

• Gia tăng áp lực tim mạch quá mức: Trong quá trình giao hợp, nhịp tim có thể tăng từ 70 lên đến 140–160 lần/phút, huyết áp tâm thu có thể vọt lên trên 180–200 mmHg. Sự kích thích thần kinh giao cảm cực đại khi đạt cực khoái tạo ra một tải lượng công việc khổng lồ cho cơ tim và hệ thống mạch máu.
• Tai biến thiếu máu hoặc vỡ mạch: Ở những người có sẵn bệnh nền tiềm ẩn, sự tăng vọt huyết áp này dễ dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp, rối loạn nhịp tim ác tính (rung thất), phình vỡ túi phình mạch não (xuất huyết dưới nhện) hoặc co thắt mạch vành đột ngột.
• Đối tượng thường gặp: Mặc dù cả nam và nữ đều có thể gặp phải, nhưng tỷ lệ xảy ra ở nam giới cao hơn đáng kể (thường gọi là “thượng mã phong” – ngã ngựa khi đang cưỡi), trong khi ở nữ giới nếu xảy ra sau khi quan hệ thường được gọi là “hạ mã phong”.

Nguyên Nhân Gây Ra Hiện Tượng Thượng Mã Phong

Sự cố nguy hiểm này thường bắt nguồn từ sự kết hợp giữa thể trạng yếu ớt và các yếu tố kích thích đột ngột:

1. Quan Hệ Khi Cơ Thể Đang Suy Kiệt Thể Lực

Lao động nặng nhọc, làm việc quá sức cả ngày, mất ngủ nhiều đêm hoặc vừa khỏi một đợt ốm dậy khiến khí huyết suy giảm nghiêm trọng. Việc gắng sức tham gia vào hoạt động chăn gối lúc này sẽ vắt kiệt nguồn năng lượng dự trữ cuối cùng của cơ thể, dẫn đến trụy mạch.

2. Tiền Sử Bệnh Lý Tim Mạch Và Huyết Áp Không Được Kiểm Soát

Người mắc bệnh tăng huyết áp mạn tính, hẹp mạch vành, phình động mạch chủ, suy tim hoặc có dị dạng mạch máu não tiềm ẩn là nhóm nguy cơ cao nhất. Cơn cực khoái làm huyết áp tăng vọt bất thình lình, vượt quá sức chịu đựng của thành mạch và gây tai biến tức thì.

3. Sinh Hoạt Tình Dục Sau Khi Uống Quá Nhiều Rượu Bia

Nhiều nam giới mượn rượu bia để tăng hưng phấn mà không biết rằng cồn làm giãn mạch ngoại vi, kích thích tim đập nhanh và gây rối loạn huyết động. Quan hệ trong trạng thái say xỉn dễ dẫn đến co thắt mạch vành, hạ đường huyết cấp hoặc đột quỵ do cồn.

4. Tác Động Của Thuốc Kích Dục Và Chất Kích Thích Trôi Nổi

Tự ý sử dụng các loại thuốc cường dương cấp tốc, thuốc kích dục không rõ nguồn gốc hoặc ma túy tổng hợp làm mạch máu giãn nở cưỡng bức, tim đập loạn nhịp, gây tụt huyết áp nghiêm trọng khi xuất tinh.

5. Yếu Tố Tâm Lý Căng Thẳng, Vụng Trộm

Quan hệ ngoài luồng, tâm lý lén lút, lo sợ bị phát hiện hoặc cảm xúc quá phấn khích, kích động tột độ cũng khiến hệ thần kinh thực vật giải phóng ồ ạt catecholamine, gây co mạch đột ngột.

Dấu Hiệu Nhận Biết Cơn Thượng Mã Phong Nguy Kịch

Các triệu chứng thường diễn ra rất nhanh, chỉ trong vài giây ngay lúc chuẩn bị hoặc vừa mới xuất tinh:

• Bất tỉnh đột ngột: Người bệnh đột ngột ngất lịm, mềm nhũn toàn thân, gục đầu xuống vai hoặc đè nặng lên người bạn tình, mất hoàn toàn ý thức.
• Mặt mày biến sắc: Da mặt nhanh chóng chuyển sang tái mét, trắng bệch hoặc tím tái ở môi và các đầu ngón tay do thiếu oxy cấp tính.
• Mồ hôi vã ra như tắm: Cơ thể toát mồ hôi đầm đìa nhưng sờ vào da thấy lạnh ngắt, đặc biệt là ở chân tay (chứng thoát dương).
• Thở dốc, thở ngắt quãng: Hơi thở trở nên yếu ớt, thở hắt ra, thở khò khè hoặc ngưng thở hẳn.
• Mạch đập yếu hoặc mất mạch: Bắt mạch cảnh ở cổ hoặc mạch quay ở cổ tay thấy đập rất nhanh rồi yếu dần, thậm chí không còn cảm nhận được nhịp đập.
• Dương vật vẫn còn nằm trong âm đạo: Trong nhiều trường hợp, dương vật vẫn còn cương cứng hoặc chưa thể rút ra khỏi cơ thể đối phương do cơ vòng âm đạo co thắt hoặc sự cố xảy ra quá đột ngột.

Hướng Dẫn Sơ Cứu Khẩn Cấp Khi Gặp Cơn Thượng Mã Phong

Thời gian vàng để cứu sống nạn nhân chỉ tính bằng từng phút. Sự bình tĩnh và xử trí đúng kỹ thuật của người bạn tình quyết định trực tiếp đến sự sống còn:

1. Nguyên Tắc Cốt Lõi: Giữ Nguyên Vị Trí, Không Đẩy Ra Ngột Ngạt

• Tuyệt đối không được hốt hoảng hất hoặc đẩy nạn nhân ngã lăn xuống giường/sàn nhà. Việc thay đổi tư thế đột ngột có thể làm tụt huyết áp tư thế trầm trọng hơn, khiến máu không thể lên não và gây tử vong ngay lập tức.
• Nhẹ nhàng giữ nguyên tư thế ôm nạn nhân trên người, lấy chăn ấm đắp lên lưng để giữ ấm cơ thể, tránh để gió lùa.

2. Kích Thích Tuần Hoàn Bằng Huyệt Đạo (Theo Y Học Dân Gian)

• Bấm huyệt Nhân trung: Dùng đầu ngón tay cái hoặc móng tay bấm thật mạnh vào huyệt Nhân trung (nằm ở điểm nối 1/3 trên và 2/3 dưới của rãnh nhân trung, ngay dưới chóp mũi). Lực kích thích mạnh vào huyệt này giúp kích hoạt phản xạ thần kinh hồi tỉnh.
• Châm huyệt Trường cường: Nếu có sẵn kim nhọn, trâm cài hoặc vật nhọn sạch, châm vào huyệt Trường cường (nằm ở vị trí giữa đầu chóp xương cụt và hậu môn) sâu khoảng 0.5–1cm để kích thích dòng khí huyết vận hành trở lại.

3. Đưa Nạn Nhân Xuống Vị Trí Bằng Phẳng An Toàn

• Khi nạn nhân bắt đầu có dấu hiệu hồi tỉnh nhẹ hoặc khi cần thực hiện hồi sinh tim phổi, từ từ đỡ nạn nhân nằm ngửa xuống mặt phẳng cứng, đầu kê thấp hơn thân một chút để máu dồn về não.
• Nới lỏng hoàn toàn cổ áo, thắt lưng và quần áo để đường thở được thông thoáng.

4. Kiểm Tra Sinh Hiệu Và Tiến Hành Hồi Sinh Tim Phổi (CPR)

• Ép nhẹ mang tai, gọi to tên nạn nhân để kiểm tra tri giác. Ghé sát tai vào mũi nạn nhân để nghe hơi thở và quan sát lồng ngực.
• Nếu ngừng tim, ngừng thở: Lập tức tiến hành ép tim ngoài lồng ngực. Đặt hai bàn tay chồng lên nhau ở giữa xương ức, dùng lực toàn thân ấn mạnh và nhanh với tần suất 100–120 lần/phút, độ sâu khoảng 5cm. Kết hợp hà hơi thổi ngạt nếu đã được huấn luyện.
• Gọi cấp cứu ngay lập tức: Bấm số cấp cứu y tế 115 hoặc nhờ người nhà hỗ trợ đưa đến cơ sở y tế gần nhất trong quá trình sơ cứu.

Khám Và Tầm Soát Sức Khỏe Nam Khoa Tại Phòng Khám Đa Khoa Gia Phước

Phòng Khám Đa Khoa Gia Phước là một trong những địa chỉ y tế chuyên khoa hoạt động hợp pháp dưới sự cấp phép và quản lý của cơ quan chức năng, tiếp nhận thăm khám lâm sàng cũng như hỗ trợ can thiệp các vấn đề khó nói về chức năng sinh lý, bệnh lý nam khoa và sức khỏe sinh sản cho nam giới tại khu vực miền Tây:

• Đội Ngũ Bác Sĩ Chuyên Khoa: Bác sĩ phụ trách chuyên môn có quá trình công tác và kinh nghiệm trong lĩnh vực Nam học, trực tiếp trao đổi cặn kẽ để tìm hiểu các yếu tố nguy cơ tim mạch, rối loạn cương dương hay suy giảm thể lực; từ đó đưa ra những lời khuyên sinh hoạt và hướng xử lý phù hợp với tình trạng của từng cá nhân.
• Hỗ Trợ Chẩn Đoán Cận Lâm Sàng: Phòng khám trang bị đầy đủ các máy móc, thiết bị y tế phục vụ công tác kiểm tra như hệ thống siêu âm Doppler mạch máu, máy đo điện tim và hệ thống xét nghiệm chức năng sinh hóa theo tiêu chuẩn y khoa, giúp cung cấp các dữ liệu khách quan hỗ trợ bác sĩ trong việc đánh giá tổng thể thể trạng người bệnh.
• Không Gian Thăm Khám Kín Đáo: Áp dụng mô hình thăm khám riêng tư nhằm tạo sự thoải mái, giảm bớt tâm lý ngần ngại cho nam giới khi chia sẻ các câu chuyện thầm kín, đồng thời đảm bảo nguyên tắc giữ gìn và bảo mật các thông tin cá nhân.
• Quy Trình Chi Phí Rõ Ràng: Các hạng mục kiểm tra, siêu âm và xét nghiệm đều được thông báo trước, thực hiện theo khung quy định hiện hành nhằm giúp người bệnh chủ động nắm bắt thông tin trước khi đồng ý thực hiện.

Thông Tin Liên Hệ Khám Chữa Bệnh:

 Mọi thắc mắc hay cần tư vấn khám chữa bệnh, đặt lịch, người dân có thể liên hệ đến Phòng Khám Đa khoa Gia Phước theo số điện thoại 0966.332.352.

 Địa chỉ phòng khám đa khoa Gia Phước: 57 Hùng Vương, P. Ninh Kiều, TP. Cần Thơ.

Nguồn Tham Khảo Uy Tín: Causes of Sudden Death Related to Sexual Activity : Results of a Medicolegal Postmortem Study